Stanisław Eleszkiewicz
1900 - 1963

Nieliczne dane z życia malarza, który nie znalazł dotąd swojego monografisty, znamy przede wszystkim ze spisanej przez niego autobiografii, podanej do druku przez przyjaciela i powiernika, poetę i malarza Mieczysława Lurczyńskiego (1907-1992). Dzieciństwo i młodość spędził Eleszkiewicz w Warszawie i na Ukrainie, gdzie rozpoczął swoją artystyczną edukację rozpoczął w 1914. W Połtawie służył ochotniczo w oddziale kawalerii, odnosząc ciężkie rany w 1918 Postanowiwszy na zawsze opuścić Rosję, rok później przedostał się do Aten, gdzie przez trzy kolejne lata studiował w Akademii Sztuk Pięknych. W 1921 pracował jako dekorator w atelier ceramicznym w Neapolu, tam urządził pierwsze wystawy swoich prac, głównie gwaszy i rysunków. Później przebywał w Rzymie, skąd udał się w 1923 do Paryża, gdzie pozostał do końca życia, mieszkając na Montparnasse. Nad Sekwaną zatrudnił się początkowo w pracowni mozaik “Gentile i Bourde”, a następnie na wiele lat (1927-1945) związał się z projektantem witraży Jeanem Gaudinem, wykonując wiele witraży dla kościołów we Francji i za granicą. Równocześnie kontynuował pracę malarską.

Indywidualne wystawy dzieł Eleszkiewicza miały miejsce w Paryżu, w Salonie Towarzystwa Artystów Francuskich (1926) i w galeriach: Art du Montparnasse (1928,1929, 1930), Art Contemporain (1932), Drouot-Provence (1944,1945, 1951) oraz Vieux-Colombier (ok. 1948). Pośmiertne ekspozycje miały miejsce w Paryżu, w Galerie d’Atelier (1971) i Hôtel Drouot (1972), w Wersalu (1975) oraz w Brooklynie, w Lipert Gallery (1986).

Stanisława Eleszkiewicza należy zaliczyć do grona ekspresjonistów środowiska Szkoły Paryskiej. Określał formy wyraźnym rysunkiem, zamykając płasko kładzione, zróżnicowane walorowo plamy szerokim, ciemnym konturem. Wynalazł własny repertuar przedstawiania postaci ludzkich i zwierząt – o hieratycznych sylwetach, zwykle ukazanych w ruchu, bez unikania specyficznej deformacji, w zrytmizowanej kompozycji, co w sumie dawało efekt dużej dekoracyjności, oczywisty w wypadku malarza, który wcześnie objawił talent designera-dekoratora. W większości kompozycji – zarówno malarskich, jak i rysunkowych – przejawia artysta swoiste poczucie humoru, groteskową rubaszność, często opartą na przerysowanym, teatralnie dobitnym geście i pozie postaci.

Ważnym czynnikiem wzmagającym ekspresję są efekty fakturowe, osiągane przez wcieranie bądź nakładanie pasty szpachlą. Przeważają tony ciepłe – czerwienie i brązy. Artysta w szkicu autobiograficznym tak mówił o swojej ulubionej technice: Mój sposób malowania polega głównie na poszukiwaniu materii. Maluję najpierw gwaszem lub temperą na szarym kartonie, później pokrywam obraz laserunkiem. [...] Laserunek daje pozór starości, który podoba się bardzo.

Zaś o artystycznej świadomości i wzorcach, które ją kształtowały pisze: W mych tematach poszukuję ekspresji, aż do ekspresji przedmiotów włącznie. [...] Muszę przyznać, że oddziałały na mnie wpływy Goyi. Nie były to nigdy portrety z natury. W ogóle mój sposób malowania polegał na pracy z pamięci, na interpretowaniu (Eleszkiewicz 1986).

Obrazy w kolekcja: